NIDF met Logo
NIDF
Reproductie

Reproduceren van kunst

Bij het NIDF houden we ons voornamelijk bezig met het reproduceren van fotografische originelen. Dat is vrij eenvoudig en technisch gezien niet zo'n uitdaging. Wanneer je je als fotograaf bezig gaat houden met het fotograferen van kunst, schilderijen of objecten, wordt het een ander verhaal. Het is technisch in verschillende opzichten veel gecompliceerder. De uitlichting, de controle over de kleurweergave en de eisen van de opdrachtgever. De kostbare schilderijen zelf hoef je niet te hanteren, daar zijn uiteraard mensen van de musea voor aanwezig.

Margareta Svensson aan het werk in het Frans Hals museum, het schilderij is "de kindermoord, Cornelis van Haarlem."
Foto : Sophie Eekman.

Studio

Margareta Svensson hoort tot een groepje fotografen dat gespecialiseerd is in het fotograferen van beeldende kunst. Op dit moment is ze onder andere bezig de volledige collectie van het Mauritshuis te fotograferen, de heel bijzondere werken op de dagen dat het museum gesloten is voor het publiek. De andere worden naar het depot gebracht dat tijdelijk als studio functioneert.

"Het is heerlijk om te werken met die prachtige schilderijen. Ze worden naar je toegebracht, uit de lijst en vanachter het glas gehaald en dan kan ik de lijst fotograferen en het schilderij apart zonder hinder van het glas. Door de hoge resolutie waarmee ze moeten worden vastgelegd en het feit dat de oude doeken niet perfect vlak zijn komt het scherpstellen heel precies. Je zoekt ook de balans tussen scherpte en scherptediepte, verder dan ƒ/9 kun je immers echt niet diafragmeren. En dat dan voor elke opname, ze worden achteraf gecombineerd tot het resultaat van meer dan 200 miljoen pixels. Wanneer ik ergens ga fotograferen moet ok alles meenemen dat ik nodig kan hebben om te werken. Je neemt eigenlijk een complete studio mee, licht, statieven, zwarte doeken, een camera en de noodzakelijke meetapparatuur. Bij elkaar weegt dat zo'n 65 kilo, ik heb ook altijd een assistent mee om me te helpen."

Een speciale lineaire grijstrap volgens het Munsell systeem wordt gebruikt om een aangepaste curve te maken.

Ambacht

Er zijn eigenlijk twee kanten aan het reproduceren van kunst. Eerst is er het ambachtelijke, het puur technisch fotografische deel. Daarbij gaat het om de juiste verlichting, zonder reflecties en schaduwen waar je die niet wilt hebben. Ook het zorgen voor het precies recht voor het schilderij te staan. Wanneer er een serie opnames gemaakt wordt die achteraf gecombineerd wordt tot één geheel vereist dat een hoge mate van nauwkeurigheid en vaardigheid om ze allemaal van dezelfde afstand te maken. Daarnaast is er het zorgen voor de juiste weergave van de kleur. Dat gaat op basis van de witbalans als uitgangspunt. Vervolgens een cameraprofiel op basis van de Macbeth Colorchecker en tenslotte nog het verwerken van een opname van een grijstrap om de laatste kleine aanpassingen aan de curve in Lightroom te maken voor een echt correcte weergave van de toonschaal.

Elk van de grijswaarden van de grijstrap heeft een waarde die in de curve in Lightroom kan worden aangegeven.

Het resultaat is dan een heel nauwkeurige weergave van het origineel. "Dat is een deel van wat je aflevert" zegt Margareta, "maar je moet ook kijken hoe zo'n schilderij er uitziet wanneer het aan de muur hangt, je wilt ook een afbeelding afleveren die daarmee overeenkomt, met het gevoel meer dan met de techniek. Daarvoor maak ik dan meestal een net iets andere versie. En dat is dan wat het reproduceren weer tot een kunst op zich maakt."

Gerrit van Honthorst, Portret van Amalia van Solms, c.1632. (detail) Mauritshuis, Den Haag
(in bruikleen van de Stichting Historische Verzamelingen van het Huis Oranje-Nassau, Den Haag)

Meer informatie over het werk van Margareta Svensson op haar website.