NIDF met Logo
NIDF
Verschijnselen

Chromatische aberraties

Het zijn kleurafwijkingen, in de regel zichtbaar als dunne gekleurde lijnen langs randen en overgangen in de foto. In de hoeken en aan de randen sterker zichtbaar dan in het centrum van de foto. Hieronder twee keer hetzelfde detail, links ongecorrigeerd, rechts in de RAW-converter gecorrigeerd waardoor deze afwijking vrijwel helemaal verdwijnt.

Ook kennen veel camera’s de optie om de correctie al in de camera te doen. Dat heeft dan alleen effect op de JPEG-bestanden die je maakt, bij RAW-bestanden zal het altijd achteraf gedaan moeten worden. Het is mogelijk de sofwtare zo in te stellen dat de correctie altijd bij elke foto wordt toegepast.

Lightroom of Camera RAW

In de ontwikkelmodule vind je de lenscorrecties waar twee verschillende keuzes zijn, naast een aantal handmatige opties. Er is de keuze voor het lensprofiel. Daarmee worden vertekening en de lichtafval naar de hoeken gecorrigeerd. Die correcties worden gedaan op basis van metingen die in een hulpbestandje zijn opgeslagen. De andere correctie is die voor de kleurafwijkingen. Die correctie wordt gedaan op basis van kleurherkenning, de storende kleuren van de randjes komen normaal niet zo in de foto’s voor en worden omgezet in grijs. Het is mogelijk het kleurbereik dat gecorrigeerd wordt uit te breiden, maar dat levert grote kans op het aantasten van kleuren die wel gewoon in de foto thuis hoorden.

Reproductie

Omdat deze correctie wordt gedaan op basis van kleur herkenning werkt het ook bij het reproduceren van kleurendia‚Äôs. Want ook die kunnen deze beeldfouten al bevatten, het is een optisch probleem dat hooguit versterkt wordt door de digitale registratie. Maar door bij de reproducties ook aan te zetten dat deze afwijkingen moeten worden gecorrigeerd bevatten de kopiën die kleurfouten niet meer. De kopie wijkt dan wel af van het origineel, maar ziet er wel beter uit.

Afdrukken

Het is vooral bij het maken van afdrukken dat deze beeldfout storend zichtbaar kan zijn. Met de simpele correctie in de RAW-verwerking krijg je in die gevallen dus meteen beter uitziende afdrukken.

Longitudinaal

De andere vorm van chromatische aberratie komt minder voor, maar helaas ook bij lichtsterke objectieven. Dan ontstaan aan randjes, net voor en achter de scherpte, gekleurde randjes. Groen aan de ene kant van de scherpte en magenta aan de andere kant. Vanaf diafragma ƒ/4.0 is het verschijnsel meestal verdwenen. Deze afwijking heet officieel een longitudinale chromatische aberratie. Die kan ook wel in de software gecorrigeerd worden, maar dat gaat minder makkelijk omdat het verschijnsel moeilijker te herkennen is voor de computerprogramma’s.

Bij deze opname gemaakt met een 135 mm ƒ/2.8 op een kleinbeeldcamera is het kleurverschil goed te zien. De dauwdruppels die dichterbij zitten dan het scherptevlak hebben een magenta kleurrand gekregen terwijl de druppels op de takken achteraan juist een groene kleurrand laten zien.